الشيخ محمد علي الگرامي
338
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى )
و اگر مثلًا بنده در آن مجلس با هيئتى در لباس روحانى و احياناً با محاسنى بلند حاضر مىشدم ممكن بود قدر مقبولتر مىنماياندم . حضرتعالى به احتمال زياد از جمله افرادى هستيد كه قبل از سن 30 سالگى به درجه اجتهاد رسيدهايد . بنده از شما سؤال مىكنم آيا در آن دوران وقتى مسألهاى به ذهنتان مىرسيد و مثلًا با استاد خود مرحوم علامه طباطبايى مطرح مىكرديد آيا آقاى طباطبايى هم همين گونه به شما پاسخ مىدادند ؟ حقير نسبت به خود گله و شكايتى ندارم و خدا گواه است كه ناراحت هم نيستم اما مطلب مهم اين است كه در گذشته نه چندان دور و حداقل در زمان آيت اللَّه العظمى بروجردى اين سنت حسنه در حوزههاى عليمه جارى بوده است كه به فكر اشخاص حتى اگر اشتباه هم بود ارزش داده و توجه مىكردند و آنگاه آنها را راهنمايى كرده و راه درست را به آنها ياد مىدادند و ثمره آن هم همين است كه مىگويند كه بعد از آيت اللَّه العظمى بروجردى حدود 700 مجتهد مسلم در حوزه علميه قم پرورش يافته است آن هم كسانى كه غالباً زير 30 سال سن داشتهاند . اما با وضع فعلى و جوّ حاكم بر حوزههاى علميه در زمان ما يا اصلًا كسى به خود جرأت وارد شدن در حوزه فقاهت و اجتهاد را نمىدهد و يا اگر هم كسى با هزار اگر و اما وارد شود با برخوردى شبيه برخورد حضرتعالى با حقير مواجه مىشود و ثمره اين مسأله را خود بالعيان مشاهده مىفرماييد كه نوعاً طلاب حوزهها مقلدانه در دروس خارج شركت مىكنند و مقلدانه مىشنوند و مىپذيرند و واقعاً چند درصد آنها مجتهدانه و محققانه به جلو مىروند ؟ آن هم اگر با برخورد تند بزرگان مواجه